فیلمبردار در ساخت فیلم مستند سهم بیشتری دارد

شنبه 6 آذر 1395 10:03 ب.ظ

 

سینما حقیقت - فیلمبردار در ساخت فیلم مستند سهم بیشتری دارد

  • سینما حقیقت - فیلمبردار در ساخت فیلم مستند سهم بیشتری دارد

    جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۴۹

    رضا تیموری در گفتگو با خبرنگار جشنواره سینماحقیقت:

    رضا تیموری معتقد است: فیلمبردار در ساخت مستند سهم بیشتری دارد چون وارد فضاهایی می‌شود که زمانی برای گفتگو با کارگردان و تشخیص این ‌که باید از چه لنزی استفاده کند، وجود ندارد.

    رضا تیموری بیش از 15 سال است که به عنوان فیلمبردار در حوزه مستند فعالیت دارد. او امسال با فیلمبرداری فیلم‌های «زیمل بلوچستان» به کارگردانی مازیار مشتاق گوهری، «در جستجوی سندباد» ساخته رضا حائری و «سفر سهراب» به کارگردانی امید عبدالهی، در بخش مسابقه ملی جشنواره سینماحقیقت حضور دارد. «سایه‌های تنهایی» به کارگردانی سعید بهلولی یکی دیگر از فیلم‌های او است که در بخش «خرد و تجربه» جشنواره پذیرفته شده است. مستند «درباره هایده شیرازی» کار مهناز افضلی هم دیگر پروژه مستند فیلمبرداری شده اوست که در بخش مستند کارستان روی پرده می‌رود.
    تیموری نسبت به واژه فیلمبردار حساس است و می‌گوید کلمه تصویربردار به غلط وارد واژگان ما شده است. با این فیلمبردار درباره تفاوت‌های کار در سینمای داستانی و مستند و پیشرفت‌های اخیر فیلمبرداری در سینمای ایران به گفتگو نشسته‌ایم که در ادامه می‌خوانید.
    * چرا هیچ‌گاه به دنبال فیلمسازی نرفتید و همواره تصویربرداری را به کارگردانی ترجیح دادید؟
    البته واژه فیلمبردار درست است. کسی که فیلم را می‌سازد فیلمساز است و آن‌که فیلم را برمی‌دارد فیلمبردار است، در نتیجه نمی‌توان از واژه تصویربردار استفاده کرد. اگر زمان نگاتیو به فردی که فیلمبرداری می‌کرد می‌گفتند نگاتیوبردار، ما می‌پذیرفتیم که حالا به ما ویدیو‌بردار یا دیجیتال‌بردار بگویند. صداوسیما در دوره‌ای واژه تصویربردار را ساخت، چون حس می‌کرد فیلمبردارها افراد محکم و باسوادی هستند و آنها به افرادی نیاز داشت که اندیشه‌ای نداشته باشند. کلمات می‌توانند مفاهیم را تغییر دهند. در آن سوی دنیا هم همیشه از یک واژه استفاده می‌کنند و فرقی نمی‌کند دوربین دیجیتال باشد یا نگاتیو. ضمن این‌که فیلم‌هایی که در حال حاضر در سینماها اکران می‌شوند همگی با دوربین دیجیتال فیلمبرداری شده‌اند. کاتالوگ سال گذشته جشنواره سینماحقیقت را که دیدم تعجب کردم. برای خارجی‌ها از واژه فیلمبردار استفاده شده بود و برای ایرانی‌ها از کلمه تصویربردار. دو سالی هست که اجازه نمی‌دهم در تیتراژ نام من را به عنوان تصویربردار معرفی کنند.
    * چطور در طی این سال‌ها به فیلمبرداری ادامه دادید؟
    من علاقه‌ای به فیلمبرداری نداشتم. از نقاشی کارم را شروع کردم و سال‌ها شغل حرفه‌ای من گرافیک بود. 15 فیلم ساختم که هیچ‌کدام مستند نبودند. از فیلم سوم متوجه شدم به‌قدری درباره‌ی معماری تصویر حساسیت دارم که بهتر است خودم فیلم‌هایم را فیلمبرداری کنم. یک روز جایزه‌ای برای فیلمبرداری گرفتم و از آن روز به ناگاه تماس برای فیلمبرداری فیلم‌های مختلف شروع شد و من فیلمبردار شدم. البته با فیلمبرداری بیشتر راضی می‌شوم، چون مانند یک کارمند سر کار حاضر نمی‌شوم و با همه ایده‌هایی که دارم سر صحنه فیلم می‌روم. حتی ایده‌هایی که شاید برای فیلم خودم داشته باشم هم خرج می‌کنم و بنا به همین دلایل است که هیچ‌گاه وسوسه نمی‌شوم به کارگردانی بازگردم.
    * فیلمبرداری داستانی چه تفاوتی با مستند دارد؟
    بسیار متفاوت است. در واقع این دو نوع فیلمبرداری دنیای متفاوتی هستند که بی‌نهایت به یکدیگر کمک می‌کنند. فیلمبرداری داستانی به فیلمبردار مستند کمک می‌کند که سبک خاص خود را داشته باشد و از کنار هر چیزی عبور نکند. فیلمبرداری مستند هم به فیلمبردار کمک می‌کند که در کارهای داستانی نورهای واقعی را بشناسد و بتواند از ترکیب نور واقعی استفاده کند. فیلمبردار در ساخت مستند سهم بیشتری دارد چون وارد فضاهایی می‌شود که زمانی برای گفتگو با کارگردان و تشخیص این ‌که باید از چه لنزی استفاده کند، وجود ندارد. باید تنها لحظه‌ها را ثبت کرد و از تجربه‌های قبلی و شناخت پیشین از کاراکترها بهره برد.
    * در فیلم‌های مستند امروز گاه قاب‌بندی‌های خاصی وجود دارد که به نظر می‌رسد از سوی کارگردان صحنه موردنظر چیده شده و طی چند بار فیلمبرداری و تکرار سکانس به دست آمده است. این روش فیلمبرداری مستند را از فضای واقعی دور نمی‌کند؟
    کارگردانی تصویر زمانی بد است که چیدمان صحنه‌ها لو برود. به نظر من مستند ناب وجود ندارد و زمانی که وارد صحنه‌ای می‌شویم ناخودآگاه با فیلمبرداری بخش‌هایی و حذف بخش‌های دیگر دست به انتخاب زده و طرف یکی را می‌گیریم. نمی‌توان وارد صحنه‌ای شد و بی‌طرف همه‌چیز را ثبت کرد؛ اما اگر کارگردان صحنه را درست بازسازی نکند، حس بدی به مخاطب منتقل می‌شود. برای باورپذیر شدن صحنه‌ها نیاز به تجربه‌ای از سوی کارگردان و فیلمبردار وجود دارد که نوع فیلمبرداری مشخص نشود.
    * چقدر به لحاظ کیفیت فیلمبرداری پیشرفت داشته‌ایم؟
    با وجود این‌که بسیاری از جشنواره‌ها بهای چندانی به فیلمبرداری نمی‌دهند، اما اوضاع فیلمبرداری فیلم‌ها به‌ویژه مستندها پیشرفت بهتری نسبت به کارگردانی، تدوین و... داشته است. دوربین‌های جدید وارد می‌شود و به سرعت جای خود را بین فیلمبرداران پیدا می‌کند، اما جشنواره‌ها باعث می‌شوند عوامل فنی سینما مانند فیلمبرداران مجذوب فیلمسازی شوند. کافی است لیست جوایز را ببینید. جشنواره‌های ما کارگردان‌سالار هستند و همه را مجبور می‌کنند که به دنبال فیلمسازی بروند. به کارگردان در سه بخش جایزه داده می‌شود، اما به عوامل تنها یک جایزه در مجموع همه بخش‌ها تعلق می‌گیرد. اگر جایزه نقدی کارگردان 12 میلیون تومان باشد جایزه فیلمبردار 5 میلیون تومان است. درحالی‌که تندیس یک قیمت دارد و نباید بین بخش‌های مختلف فرقی گذاشت. در جشن خانه سینما که به فیلمبردار به‌جای تندیس، دیپلم افتخار می‌دهند. من روی تندیس خانه سینما حساب باز کرده بودم و جایزه‌ام را که دادند دیدم خبری از تندیس نیست. این تندیس فلزی وسیله مناسبی برای شکستن گردو بود اما خُب نصیب من نشد و ناچار شدم به‌جای آن گردو‌شکن بخرم!
    * و صحبت پایانی شما...
    شما باید 15 سال در حوزه فیلمبرداری مستند فعالیت کرده و دوام بیاورید تا شاید به عنوان فیلمبردار این حوزه شناخته شوید، من برای ساخت یک تیزر روزی یک‌میلیون و پانصد هزار تومان دریافت می‌کنم، درحالی‌که دستمزدم برای فیلمبرداری مستند 400 تا 500 هزار تومان است. به همین دلیل است که آدم‌های این حوزه مدام تغییر می‌کنند و کارها به پختگی نمی‌رسد. بسیاری از فیلمبرداران مستند جذب کارگردانی شده‌اند. نمی‌دانم موفق هستند یا خیر اما حیف است که به عنوان فیلمبردار فعالیتی ندارند.
     
     

برچسب ها: فیلمبردار ، در ، ساخت ، فیلم ، مستند ، سهم ، بیشتری ،